Barokke beeldhouwkunst: Bernini, belangrijkste kenmerken en hoe u vandaag de dag werkt

Als je voor de Apollo en Daphne van Gian Lorenzo Bernini in de Galleria Borghese in Rome staat, wordt de aantrekkingskracht van de barokke beeldhouwkunst binnen enkele seconden duidelijk: een mythologische achtervolging die bevroren is op het exacte moment dat Daphne's vingers zich in laurierbladeren uitstrekken, haar tenen wortel schieten en haar mond opengaat in een kreet die op de een of andere manier door marmer hoorbaar wordt. Dit is de stijl die Europa domineerde van het begin van de 17e eeuw tot het midden van de 18e eeuw. Het verwierp kalme, geïdealiseerde stilte ten gunste van het meest dramatische moment dat een verhaal kon bieden, zo gesneden dat licht, schaduw en de voetstappen van de kijker zelf de compositie completeren.

Simpel gezegd: barokke beeldhouwkunst is een beeldhouwkunst die is ontworpen voor beweging, emotie en spektakel. Begrijpen hoe het deze effecten bereikte, zowel technisch als artistiek, is van belang voor iedereen die vandaag de dag fonteinen, kerkfiguren, engelen of tuinbeelden in gebruik neemt, omdat dezelfde structurele problemen die Bernini oploste, de problemen zijn die elke werkplaats nog steeds moet oplossen.

Wat maakt een beeldhouwwerk barok?

Renaissance-figuren kijken je meestal aan, evenwichtig en beheerst. Barokke figuren draaien, vallen uit en reiken voorbij hun eigen randen. Vijf eigenschappen herhalen zich in de workshops van dat tijdperk:

• Diagonale en spiraalvormige composities. Lichamen zijn gebouwd op diagonalen in plaats van op verticale assen, zodat het oog naar boven beweegt of de vorm omcirkelt. Bernini's David (1623 tot 1624) is een spiraalveer met geschoorde voeten en een gewonde torso, in niets te vergelijken met de gevestigde held van Michelangelo.
• Het beslissende moment. Beeldhouwers kozen voor het hoogtepunt van de actie: de beet van Pluto's vingers in de dij van Proserpina (1621 tot 1622), de extase van een heilige, het neerstorten van een golf.
• Draperie als motor. Doek wordt gegooid, geslagen en diep ondersneden zodat het licht opvangt en wind en snelheid impliceert. Het boorwerk van Giuliano Finelli bij Apollo en Daphne leverde haar op dat zo fijn is dat het lijkt alsof het uit elkaar is gekamd.
• Meerdere gezichtspunten. Het was de bedoeling dat er rond de werken zou worden gelopen, waardoor nieuwe invalshoeken zouden worden onthuld; geen enkele is één enkele gevel.
• Fusie van de kunsten. Beeldhouwkunst, architectuur, schilderkunst, licht en water werden gecombineerd tot één geënsceneerd geheel, het meest bekend in de Cornaro-kapel, waar marmeren heiligen in gebeeldhouwde operadozen zitten onder een verborgen lichtbron.

Elke eigenschap heeft technische kosten. Spiraalvormige houdingen duwen het zwaartepunt van de basis, diepe ondersnijdingen zetten steen onder spanning, en luchtgordijnen moeten perfect worden gemodelleerd voordat een beitel ooit kan snijden. De studio's uit die tijd werkten daarom vanuit kleine kleischetsen, bozzetti genaamd, en vergrootten deze pas nadat de dynamiek was opgelost, een workflow die vandaag de dag vrijwel onveranderd is gebleven.

Moderne gieterijen nemen nog steeds deze dynamische mythologische groepen over. Een bronzen centaur- en engelsculptuur draagt dezelfde uit balans zijnde, opwaarts reikende energie, opgelost met een intern anker in plaats van geluk:

Bronzen Centaur en Engelbeeldhouwwerk Deze bronzen combinatie van een gespierde centaur en een speelse gevleugelde cherubijn, 1,8 m hoog met een blauwgroene patina, weerspiegelt de uit balans zijnde, opwaarts reikende energie van Bernini's dynamische mythologische groepen. Bekijk Product →

Bernini en de Romeinse barok

Gian Lorenzo Bernini (1598 tot 1680) definieerde de stijl zoals een componist een school definieert. Voordat hij dertig werd, had hij de groepen Pluto, Proserpina, Apollo en Daphne voor kardinaal Scipione Borghese uitgehouwen, en hun oppervlakkige realisme brengt bezoekers nog steeds van streek: steenvlees dat deukt onder een greep, marmeren touw dat spant. Traditioneel draagt ​​zijn David de grimas van de beeldhouwer, waaraan Maffeo Barberini een spiegel vasthoudt.

Zijn volwassen werken brachten de versmelting van de kunsten verder. De extase van Sint Teresa in de Cornaro-kapel ensceneert zijn licht vanuit een verborgen raam achter vergulde stralen. Sint-Longinus in de Sint-Pietersbasiliek (voltooid in 1638) verandert de bekering van een soldaat in een roterende compositie die bedoeld is om lopend gelezen te worden. De Fontein van de Vier Rivieren op Piazza Navona (1651) plaatste kolossale riviergoden op een travertijnrots onder een obelisk, waarbij water het hele ensemble bezielde.

Rome was nooit een one-man-show. Stefano Maderno's Santa Cecilia (1600) opende de eeuw met een angstaanjagend, gevoelig naturalisme. Frankrijksco Mochi's Saint Veronica (voltooid in 1639) bracht de gordijnen in een storm die tientallen jaren lang niemand kon evenaren. Alessandro Algardi bood een ingetogen, classicistisch alternatief dat gewaardeerd werd door pauselijke opdrachtgevers, terwijl François Duquesnoy Vlaamse duidelijkheid bracht. De verscheidenheid is belangrijk: barok was altijd een familie van oplossingen, niet één enkele formule.

Hoe de stijl zich over Europa en Latijns-Amerika verspreidde

Binnen twee generaties had dezelfde woordenschat zich aangepast aan zeer verschillende klimaten van smaak en geloof:

De Spaanse en Latijns-Amerikaanse afdelingen verdienen speciale aandacht: deze figuren waren geen witte steen maar geschilderd hout, vaak gekleed in echt textiel, en hun realisme diende eerder als processie dan als museumvertoning. Met andere woorden, afwerking is altijd gedefinieerd door gebruik.

Materialen en technieken achter het drama

Marmer: spanning uitgehouwen in steen

Barok marmersnijwerk is een gecontroleerd gevecht met de zwakte van het materiaal: spanning. Boorkanalen laten diepe schaduwen achter in de plooien van het gordijn, en het contrast tussen de gepolijste huid en ruw getande steen duwt figuren naar voren, zodat één figuur meerdere afwerkingsniveaus kan dragen. Voor de kopers van vandaag is de les praktisch: diepe prijsonderbieding verhoogt de kosten en de kwetsbaarheid, dus er moet worden gespecificeerd waar het oog naartoe gaat, en niet overal. De manier waarop studio's nu handvaardigheid balanceren met moderne vergrotings- en replicatiemethoden is precies wat een nauwkeurige klassieke figuur onderscheidt van een stijve kopie, zoals uitgelegd in deze blik op hoe marmeren menselijke sculpturen traditioneel vakmanschap combineren met moderne techniek.

Zeegoden en door de wind geblazen goden blijven de natuurlijke testcases voor dit beeldhouwwerk, en daarom leest een inspannende Poseidon zelfs op een moderne binnenplaats nog steeds als barok:

Marmeren menselijke sculptuur met Poseidon-thema Dit weerbestendige Poseidon-beeld, dat ongeveer 1,8 tot 2,5 m hoog is, met drietand en vloeiende gordijnen, laat zien waarom composities van zeegoden uit het bronstijdperk nog steeds lezen als barokke kracht op een moderne binnenplaats of aan het water. Bekijk Product →

Brons: drama dat de gieterij mogelijk maakt

Het gieten van verloren was bevrijdde beeldhouwers van de structurele logica van steen. Dunne luchtgordijnen, steigerende paarden en volledig ondersneden torso's die in marmer zouden versplinteren, zijn routine in brons, en dat is de reden waarom zoveel van de meest extreme composities uit die tijd, vooral fonteinen, uiteindelijk zijn gegoten. Bij gieten worden de fasen van het maken van mallen, het jagen en het patina toegevoegd, en elk ervan is een kwaliteitspoort. Als u de twee metalen voor een opdracht weegt, is een overzicht van de soorten en technieken van bronzen sculpturen een verstandig beginpunt.

Stucwerk, terracotta en geschilderd hout droegen de rest van de traditie, van Beierse gewelfengelen tot Quito-heiligen, altijd overbrugd door een model op ware grootte dat werd goedgekeurd voordat het uiteindelijke materiaal werd aangeraakt.

Barokke principes in hedendaagse projecten

Je hebt geen pauselijke begroting nodig om deze woordenschat te gebruiken. De opdrachtgevers die het meeste halen uit barokwerk delen drie gewoonten:

1. Ze stemmen het materiaal af op de setting. Brons verdient buitenshuis zijn premium: het overleeft vries-dooicycli, laat dunne dynamische elementen toe en ontwikkelt een beschermende patina. Marmer beloont rustige interieurs zoals kerken, mausolea en zuilentuinen waar details van dichtbij kunnen worden gelezen.
2. Ze plannen een rondwandeling. Een echt dramatische figuur is ontworpen om omcirkeld te worden, dus zichtlijnen, verlichtingshoeken en vrije ruimte zijn net zo belangrijk als de hoogte. Elke figuur met luchtgordijnen heeft interne versteviging nodig en een goed ontworpen basis, niet alleen een vlakke plaat.
3. Ze behandelen water als onderdeel van de compositie. Vanaf Piazza Navona is bewegend water de zekerste manier geweest om steen levend te laten voelen, en de afmetingen van de pompen, de drainage en de winterstop moeten met het beeldhouwwerk worden ontworpen in plaats van er achteraf aan te worden toegevoegd.

Een gebeeldhouwde Europese witmarmeren fontein is de directe afstammeling van die traditie en laat zien hoe figuurwerk, bekkengeometrie en hydraulica als één contract moeten worden opgelost:

Europese witte marmeren fontein Deze fontein, gesneden uit één blok wit marmer en 3,0 tot 4,0 meter hoog, verenigt figuurwerk, bekkengeometrie en stromend water, waarmee de barokke traditie van geïntegreerd sculpturaal ontwerp wordt voortgezet. Bekijk Product →

Wanneer u een fabrikant informeert, leg dan de nadruk op de punten waar barokstukken het meest de nadruk op leggen: hoe ondersnijdingen en uitkragingen worden versterkt, hoe het model wordt goedgekeurd voordat het snijden of gieten begint, welke afwerkingsniveaus u ontvangt, hoe stukken worden gesplitst en in kratten worden verpakt voor verzending, en wie het werk ter plaatse verankert en egaliseert. Een workshop die deze vragen beantwoordt met tekeningen en referenties, in plaats van met bijvoeglijke naamwoorden, is degene die een compositie kan opleveren die is gebouwd op spanning en die tientallen jaren kan blijven staan.

Barokke beeldhouwkunst blijft bestaan ​​omdat het een permanent probleem oplost: hoe je inert materiaal levend kunt laten voelen op het exacte moment dat de aandacht wordt getrokken. De diagonalen, de geplooide gordijnen en de samengesmolten fontein-en-figuren-ensembles waren zowel technische als artistieke antwoorden, en dat is de reden waarom ze zo netjes overgaan op moderne kerkprojecten, landgoedtuinen en openbare pleinen. Kies het materiaal voor de setting, plan de bewegingen van de kijker en plaats water waar het thuishoort in het verhaal, en de zeventiende eeuw zal nog steeds net zo hard voor je project werken als ooit voor Rome.